İslam Şəriətinə Uyğun Rəsmi Şəriət Nikah Müqaviləsi Nümunəsi

Şəri nikah müqaviləsi İslamda ailənin qurulduğu hüquqi və dini əsas hesab olunur. Bu, sadəcə formal bir prosedur deyil, əksinə kişi ilə qadını hüquq və vəzifələrin aydın prinsipləri üzərində birləşdirən möhkəm bir əhd-peyimandır.
İslam şəriəti onun rükn və şərtlərini hüquqların qorunması və ailə sabitliyinin təmin edilməsi üçün dəqiqliklə tənzimləmişdir. Bu məqalədə İslam şəriətinə uyğun rəsmi şəri nikah müqaviləsi nümunəsini, onun rüknlərini, şərtlərini və qəbul olunmuş mətn formasını izah edirik ki, bu da şəri qaydalara və müasir sənədləşmə standartlarına uyğun olsun.

Şəri nikah müqaviləsinin rüknləri

Şəri nikah müqaviləsi onsuz düzgün sayılmayan əsas rüknlər üzərində qurulur və bunlar aşağıdakılardır:

Cütlük: Həm ər, həm də arvad şəri maneələrdən, məsələn haram qohumluq və ya mövcud evlilik kimi hallardan azad olmalıdır.

Vəli: Qadının evliliyində əsas şərtdir. Peyğəmbər ﷺ buyurmuşdur:
“لا نكاح إلا بولي”.
“Vəli olmadan nikah yoxdur”.

Şahidlər: Nikahın elan edilməsi və sənədləşdirilməsi üçün iki ədalətli müsəlman şahidin iştirakı.

İcab və qəbul: Tərəflərin razılığını göstərən açıq ifadənin səsləndirilməsi. Məsələn, vəli deyir: “Qızımı sənə ərə verirəm”, ər isə deyir: “Nikahı qəbul etdim”.

Bu rüknlərin mövcudluğu fiqhi baxımdan şəri nikah müqaviləsinin düzgünlüyünü təmin edir və onu İslam fiqhində qəbul olunmuş şərtlərə uyğun edir.

Şəri nikah müqaviləsinin düzgünlük şərtləri

Rüknlərlə yanaşı, şəri nikah müqaviləsinin düzgün olması üçün bəzi şərtlər də mövcuddur. Onlardan ən mühümləri:

Mehrin müəyyən edilməsi: İstər dərhal ödənilən, istərsə də təxirə salınmış olsun, mehr qadının tam hüququdur.

Tərəflərin tam razılığı: Məcburiyyətlə bağlanan nikah düzgün sayılmır.

Şəri maneələrin olmaması: Məsələn, icazə verilməyən hallarda din fərqi və ya iddə müddətinin mövcudluğu.

Müqavilənin rəsmi şəkildə qeydiyyatı: Səlahiyyətli qurumlar qarşısında hüquqların qorunması və ailənin hüquqi müdafiəsi üçün.

Bu şərtlərə riayət etmək gələcəkdə yarana biləcək ailə mübahisələrinin qarşısını alır və nikah müqaviləsinin həm dini, həm də hüquqi baxımdan düzgünlüyünü təsdiqləyir.

Rəsmi şəri nikah müqaviləsi nümunəsinin forması

Rəsmi şəri nikah müqaviləsi nümunəsi aşağıdakı məzmunu ehtiva edə bilər:

(...)-ci ildə aşağıdakı tərəflər arasında razılıq əldə edildi:

Birinci tərəf: (ərin tam adı – şəxsiyyət nömrəsi – yaşayış ünvanı).

İkinci tərəf: (arvadın tam adı – şəxsiyyət nömrəsi – yaşayış ünvanı).

Arvadın şəri vəlisi iştirak etmişdir: (adı – qohumluq əlaqəsi).

İcab və qəbul iki şahidin iştirakı ilə baş vermişdir: (şahidlərin adları).

Mehr (...) məbləğində müəyyən edilmişdir; bunun (...) hissəsi qabaqcadan, (...) hissəsi isə gecikdirilmiş mehrdir.

Hər iki tərəf məcburiyyət və təzyiq olmadan tam razılıq verdiklərini təsdiq etmişlər.

Bu forma şəri nikah müqaviləsində mövcud olması vacib olan əsas elementləri göstərir və onun maddələrinin aydınlığını təmin edir.

Şəri nikah müqaviləsinin rəsmi qeydiyyatının əhəmiyyəti

Şəri nikah müqaviləsi icab və qəbul və rüknlərin mövcudluğu ilə bağlansa da, onu səlahiyyətli qurumlarda rəsmi qeydiyyata almaq hüquqların qorunması üçün çox vacibdir. Bu xüsusilə miras, nəsəb, nafəqə və uşaqların hüquqları ilə bağlı məsələlərdə mühüm rol oynayır.
Rəsmi qeydiyyat mübahisələrin qarşısını alır və ehtiyac olduqda məhkəmə qarşısında nikah münasibətini sübut edir. Eyni zamanda qadının gecikdirilmiş mehr və miras hüququnu təmin edir.

Bir çox İslam ölkələrində şəri nikah müqaviləsinin rəsmi qeydiyyatı artıq ictimai sabitliyin qorunması və hüquqi problemlərin qarşısının alınması üçün məcburi prosedura çevrilmişdir.

Şəri nikah müqaviləsi ilə mülki nikah arasındakı fərq

Bəzi insanlar şəri nikah müqaviləsi ilə mülki nikahı qarışdırırlar. Lakin aralarında əsas fərqlər vardır:

Şəri nikah müqaviləsi İslam şəriətinin hökmlərinə əsaslanır.

Şəri qaydalara uyğun vəli və şahidlərin olması şərtdir.

Mehr qadının əsas hüququ kimi müəyyən edilir.

O, hüquqi tərəflərlə yanaşı dini və əxlaqi öhdəlikləri də əhatə edir.

Bəzi ölkələrdə mülki nikah isə vəli və ya şahidlərin eyni qaydada olmasını tələb etməyə bilər və miras və ya boşanma ilə bağlı bəzi hökmlərdə fərqlilik göstərə bilər.

Şəri nikah müqaviləsində ər-arvadın hüquqları

Şəri nikah müqaviləsi ər və arvad arasındakı münasibətləri aşağıdakı hüquq və vəzifələri müəyyən etməklə tənzimləyir:

Arvadın mehr, nafəqə və yaşayış hüququ.

Ərin yaxşılıq çərçivəsində itaət və evinin, ailəsinin qorunması hüququ.

Çoxarvadlılıq halında arvadlar arasında ədalətin qorunması.

Qarşılıqlı hörmət və yaxşı rəftar.

Bu hüquqlar şəri nikah müqaviləsinin əsas maddələrindən hesab olunur və ailə daxilində tarazlıq və sabitlik yaratmağa xidmət edir.

Şəri nikah müqaviləsinə əlavə edilə bilən şərtlər

Tərəflər şəri nikah müqaviləsinə İslam şəriətinə zidd olmadığı halda xüsusi şərtlər əlavə edə bilərlər, məsələn:

Arvadın təhsilini davam etdirməsi və ya işləməsi şərti.

Yaşayış yerinin müəyyən edilməsi.

Çoxarvadlılığa yol verilməməsi barədə razılaşma.

Əgər bu şərtlər müqavilədə qeyd olunarsa və tərəflər tərəfindən qəbul edilərsə, onlar İslam hökmlərinə zidd olmadığı müddətcə həm şəri, həm də hüquqi baxımdan məcburi sayılır.

Şəri nikah müqaviləsini imzalamadan əvvəl tövsiyələr

Şəri nikah müqaviləsi bağlanmazdan və imzalanmazdan əvvəl tərəflərin bütün maddələri diqqətlə oxuması və mehr, gecikdirilmiş mehr və razılaşdırılmış əlavə şərtlərlə bağlı bütün detalları aydın şəkildə anlaması vacibdir. Gələcəkdə anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün maliyyə və yaşayış məsələlərini açıq şəkildə müzakirə etmək tövsiyə olunur. Həmçinin müqavilədə qeyd olunan şəxsi məlumatların düzgünlüyünü yoxlamaq və onların rəsmi sənədlərlə uyğunluğunu təsdiqləmək lazımdır.

Bundan əlavə, şəri və hüquqi rükn və şərtlərin hamısını təmin etmək üçün rəsmi nikah məmuru və ya səlahiyyətli qurumun köməyindən istifadə etmək məsləhətdir. Bu isə ər-arvad üçün aydınlıq və arxayınlıq üzərində qurulmuş sabit bir başlanğıc təmin edir.

Buna görə də demək olar ki, şəri nikah müqaviləsi müsəlman ailəsinin qurulmasının əsas təməlidir. O, hüquqları qoruyan və vəzifələri aydın şəkildə müəyyən edən nizamlı bir çərçivədir.

Onun rüknlərinə və şərtlərinə riayət etmək və rəsmi şəkildə qeydiyyata almaq ailə münasibətlərinin sabitliyini təmin edir və bir çox gələcək problemlərin qarşısını alır.

Bu səbəbdən İslam şəriətinə uyğun rəsmi şəri nikah müqaviləsi nümunəsini anlamaq evlənmək istəyən hər bir insan üçün vacibdir ki, aydınlıq, razılıq və dini hökmlərə bağlılıq üzərində düzgün bir başlanğıc təmin olunsun.